Wideotorakoskopia

1. Rys historyczny metody

W 1910 Jacobeus, szwedzki profesor medycyny i ordynator oddziału wewnętrznego Serafimerlasarettet w Sztokholmie, po raz pierwszy dokonał wziernikowania jamy opłucnej za pomocą odpowiednio zmodyfikowanego cystoskopu. Następnie metodę tę, nazwaną torakoskopią zastosował do przecinania zrostów opłucnowych podczas wykonywania odmy opłucnowej w leczeniu gruźlicy. Metoda ta zwana odtąd „operacją Jacobeusa”, została przyjęta z entuzjazmem w całej Europie i Ameryce Północnej. Zabiegi te były powszechnie stosowane aż do 1945 tj. do czasu odkrycia streptomycyny i później innych tuberkulostatyków.

W 1937 roku Sattler jako pierwszy zastosował torakoskopię w diagnostyce i leczeniu odmy opłucnowej. Niestety, brak odpowiedniego instrumentarium uniemożliwiał skuteczne zaopatrzenie miejsca przecieku powietrza, a duża liczba groźnych powikłań śródoperacyjnych i pooperacyjnych takich jak: zator powietrzny, krwawienie, powikłania ropne, nawroty odmy itp. spowodowały, że metoda ta nie została upowszechniona. Doprowadziło to do dalszej marginalizacji torakoskopii, którą w coraz mniejszym stopniu wykorzystywano jedynie do diagnostyki niektórych schorzeń opłucnej, czy też w leczeniu nawracających wysięków opłucnowych.

2. Współczesna wideotorakoskopia

Odkrycie światłowodów i układów optycznych z wykorzystaniem zimnego źródła światła przyczyniło się do powstania i bardzo dynamicznego rozwoju wielu metod endoskopowych. Dalszy postęp w konstrukcji instrumentarium endoskopowego oraz zastosowanie techniki wideo przyczynił się do wyodrębnienia tzw. endoskopii zabiegowej.

W torakochirurgii wpłynęło to na ponowne odkrycie torakoskopii, ale tym razem jako całkowicie zmodyfikowanej technicznie metody - wideotorakoskopii (VATS). Jej początek w latach 90-tych wiąże się bezpośrednio z produkcją pierwszych endostaplerów tzw. Endo-GIA, które pozwoliły na bezpieczne zaopatrzenie tkanki płucnej, naczyń lub oskrzela podczas coraz bardziej skomplikowanych zabiegów torakochirurgicznych wykonywanych tą metodą.

Dzięki zastosowaniu nowych układów optycznych i zgrania ich ze zminiaturyzowaną kamerą wideo, osiągnięto możliwość bardzo dokładnej oceny stanu wszystkich narządów w obrębie klatki piersiowej, co znacznie rozszerzyło wskazania do diagnostycznego zastosowania wideotorakoskopii w chorobach płuc, opłucnej, śródpiersia, przełyku i osierdzia. Z kolei stały postęp w konstrukcji narzędzi endoskopowych, ściśle dostosowanych do potrzeb torakochirurga oraz uwzględniających uwarunkowania anatomiczne w obrębie klatki piersiowej, umożliwił poszerzenie gamy leczniczych zabiegów wideotorakoskopowych przeprowadzanych dotychczas metodą tradycyjnej torakotomii.

Warunki skutecznego, a przede wszystkim bezpiecznego wykonywania zabiegów wideotorakoskopowych określa szczegółowo stanowisko Joint Committee on Thoracoscopy and Video Assisted Thoracic Surgery of The American Association for Thoracic Surgery and The Society of Thoracic Surgeons. Najważniejsze z nich to: znajomość anatomii i topografii narządów klatki piersiowej oraz niezbędne doświadczenie chirurgiczne i umiejętność pooperacyjnego prowadzenia chorych, umiejętność oddzielnej intubacji płuc i doświadczenie anestezjologiczne w śród- i pooperacyjnym prowadzeniu chorych po torakotomii oraz odpowiednie wyposażenie szpitala gwarantujące możliwości wykonania szybkiej torakotomii.

Wskazania do zabiegów wideotorakoskopowych możemy obecnie podzielić na dwie zasadnicze grupy: zabiegi diagnostyczne i lecznicze. Najczęstszymi wskazaniami do diagnostycznej wideotorakoskopii są: przewlekłe i nawracające wysięki opłucnowe, rozsiane zmiany śródmiąższowe w płucach, powiększenie węzłów chłonnych śródpiersia i wnęki płuca o nieznanej etiologii, ocena stopnia klinicznego zaawansowania raka płuca i przełyku, zmiany opłucnowe oraz guzy śródpiersia. Zabiegi lecznicze wykonywane są w przypadku nawrotowej lub powikłanej odmy opłucnowej, pourazowego krwiaka opłucnej, ropniaka opłucnej we wczesnej fazie, guzków opłucnej i śródpiersia, sympatektomii piersiowej i innych. Na pograniczu tych dwóch grup są chorzy operowani z powodu guzków płuca o nieznanej etiologii, radiologicznie określanych jako tzw. cień okrągły. W tej grupie chorych doraźne badanie histologiczne wyciętej zmiany umożliwia w przypadku zmian łagodnych wyleczenie, a w raku płuca - jego wczesne rozpoznanie, najczęściej w I stopniu klinicznego zaawansowania i dalsze skuteczne leczenie chirurgiczne.

3. VATS w Polsce

W Polsce zabiegi wideotorakoskopowe wykonywane są od 1992 r. W 1995 r. wraz z powstaniem Kliniki zabiegi VATS od początku były tutaj wykonywane. Z roku na rok zwiększały się zarówno liczba jak i rodzaje zabiegów wykonywanych tą metodą. Obecnie oprócz wskazań diagnostycznych metodą tą operowani są chorzy z powodu odmy opłucnowej, guzków płuca, i łagodnych guzów śródpiersia. W 1999 roku, po raz pierwszy w Polsce, właśnie u nas została wykonana lobektomia tą metodą z powodu niedrobnokomórkowego raka płuca. Jak na razie jest to jedyny ośrodek w Polsce, gdzie wykonuje się te zabiegi w przypadku wcześnie wykrytego nowotworu płuca.


 

Korzystając z tej strony, wyrażasz automatycznie zgodę na zapis lub wykorzystanie plików cookies. Twoja przeglądarka internetowa umożliwia Ci zarządzanie ustawieniami tych plików. Jeśli nie chcesz, by ta informacja wyświetliła się ponownie, kliknij "zgadzam się".